(Dit stuk is een bewerking van het WK Ironman Hawaii dat is gepubliceerd in het blad Triatlon Sport)
“It’s just a race”, zei Ken Glah bescheiden tegen een Amerikaanse triatleet wiens mond open viel van verbazing toen hij hoorde dat Glah op het podium in Kona had gestaan. Hij had een beetje gelijk. Net als in elke Ironman moet je ook op Hawaii 3,8 km zwemmen, 180 km fietsen en een marathon lopen. Qua parcours is Hawaii slechts bij vlagen mooi. Schitterend is het zwemmen, in het groenblauwe lauwwarme water van de ziltzoute Stille Oceaan. Zonder wetsuit lig je even hoog als in een Nederlandse sloot met pak, met als onbetaalbare bonus uitzicht op een onderwaterlandschap dat je alleen maar kent uit beelden van Jacques Cousteau. Ook het eerste deel van de marathon, over Ali’i Drive, een kustweg langs witte strandjes met surfers en zeeschildpadden, is schitterend.
“It’s just a race”, zei Ken Glah bescheiden tegen een Amerikaanse triatleet wiens mond open viel van verbazing toen hij hoorde dat Glah op het podium in Kona had gestaan. Hij had een beetje gelijk. Net als in elke Ironman moet je ook op Hawaii 3,8 km zwemmen, 180 km fietsen en een marathon lopen. Qua parcours is Hawaii slechts bij vlagen mooi. Schitterend is het zwemmen, in het groenblauwe lauwwarme water van de ziltzoute Stille Oceaan. Zonder wetsuit lig je even hoog als in een Nederlandse sloot met pak, met als onbetaalbare bonus uitzicht op een onderwaterlandschap dat je alleen maar kent uit beelden van Jacques Cousteau. Ook het eerste deel van de marathon, over Ali’i Drive, een kustweg langs witte strandjes met surfers en zeeschildpadden, is schitterend.
Meestal echter biedt de omgeving weinig afwisseling – of je moet de verschillende zwarttinten van de lavavelden mooi vinden. Na een paar uur fietsen door de eenzame lavavelden waardoorheen de Queen K loopt, met een wind die als een föhn over het parcours blaast, verlangt zelfs de grootste lavaliefhebber naar meer kleurrijke en met enthousiast publiek omzoomde wegen. Door de omstandigheden is Ironman Hawaii vooral de mens tegen de elementen, een test van fysieke en mentale veerkracht. Door de eindeloosheid van het landschap, wat indruk maakt tijdens het fietsen, maar bij mij vooral ook in de tweede fase van de marathon, wordt een ieder gedwongen stil te staan bij de vraag hoe graag je dit allemaal wilt. Gelegenheid genoeg om de geest te laten vastlopen – voor het geval het lichaam er voor die tijd al niet mee is gestopt.
Het parcours van Hawaii vormt slechts één onderdeel van wat deze wedstrijd zo ongrijpbaar aantrekkelijk maakt. Want hier is het allemaal begonnen, in 1978. Hier zijn reputaties gevestigd. En gesneuveld. In de week voor de wedstrijd kom je ze allemaal tegen, de mannen en vrouwen die zichzelf op dit eiland fysiek en mentaal binnenstebuiten gekeerd hebben. Dave Scott, Mark Allen, Paul Newby-Fraser, Greg Welch, Scott Tinley: de sport is oud genoeg om legendes te hebben, en jong genoeg om ze allemaal in levende lijve te kunnen aanschouwen.
De sfeer die in de week voor de wedstrijd in Kona hangt, is een vreemde combinatie van de Hawaiiaanse relaxte hang-loose mentaliteit en argeloos rondwandelende toeristen en cruiseschipgangers, gecombineerd met een armada aan gebruinde, met ontbloot bovenlijf trainende atleten, driftig klikkende fotografen, strandinterviews met toppers, en hordes enthiousaste vrijwilligers en toeschouwers die speciaal voor de Ironman naar Kona zijn gereisd. Triatlongekte in tropische sferen. Veel uiterlijk vertoon. Het aantal Cervélo P3’s is niet te tellen, trainingswielen heeft niemand, en er is geen atleet bij wie de aders niet op de huid liggen. Al dat menselijke en materiële geweld verzamelt zich ‘s ochtends, tussen zeven en negen, op Dig Me Beach voor de zwemtraining, gadegeslagen door zwermen toeschouwers. Op de Pier staat water en sportdrank klaar, en zelfs op het zwemparcours is voorzien in catering: op het 1000 meter-punt ligt een catamaran waar je een kopje Ironman-koffie kunt krijgen. Isotoon.
Na het zwemmen legt de triatlongemeenschap aan bij Lava Java, een restaurantje op Ali’i Drive met uitzicht op het zwemparcours, waar je je van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat tegoed kan doen aan gerechten als de IronMitchSalad en de IronSandwich. Onder het genot van een sportdrankje worden verhitte discussies gevoerd over wereldproblemen. Hieronder valt de voedselproblematiek, in termen van koolhydraatinname en mineraalsuppletie, de mensenrechten, in de vorm van stayerzones en strafboxen, en technologische bedreigingen: zijn de Zipps 606 sneller dan de Hed Alps, in de zijwind van de Queen K, of doe je er beter aan een setje Lightweights te steken?
Het parcours van Hawaii vormt slechts één onderdeel van wat deze wedstrijd zo ongrijpbaar aantrekkelijk maakt. Want hier is het allemaal begonnen, in 1978. Hier zijn reputaties gevestigd. En gesneuveld. In de week voor de wedstrijd kom je ze allemaal tegen, de mannen en vrouwen die zichzelf op dit eiland fysiek en mentaal binnenstebuiten gekeerd hebben. Dave Scott, Mark Allen, Paul Newby-Fraser, Greg Welch, Scott Tinley: de sport is oud genoeg om legendes te hebben, en jong genoeg om ze allemaal in levende lijve te kunnen aanschouwen.
De sfeer die in de week voor de wedstrijd in Kona hangt, is een vreemde combinatie van de Hawaiiaanse relaxte hang-loose mentaliteit en argeloos rondwandelende toeristen en cruiseschipgangers, gecombineerd met een armada aan gebruinde, met ontbloot bovenlijf trainende atleten, driftig klikkende fotografen, strandinterviews met toppers, en hordes enthiousaste vrijwilligers en toeschouwers die speciaal voor de Ironman naar Kona zijn gereisd. Triatlongekte in tropische sferen. Veel uiterlijk vertoon. Het aantal Cervélo P3’s is niet te tellen, trainingswielen heeft niemand, en er is geen atleet bij wie de aders niet op de huid liggen. Al dat menselijke en materiële geweld verzamelt zich ‘s ochtends, tussen zeven en negen, op Dig Me Beach voor de zwemtraining, gadegeslagen door zwermen toeschouwers. Op de Pier staat water en sportdrank klaar, en zelfs op het zwemparcours is voorzien in catering: op het 1000 meter-punt ligt een catamaran waar je een kopje Ironman-koffie kunt krijgen. Isotoon.
Na het zwemmen legt de triatlongemeenschap aan bij Lava Java, een restaurantje op Ali’i Drive met uitzicht op het zwemparcours, waar je je van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat tegoed kan doen aan gerechten als de IronMitchSalad en de IronSandwich. Onder het genot van een sportdrankje worden verhitte discussies gevoerd over wereldproblemen. Hieronder valt de voedselproblematiek, in termen van koolhydraatinname en mineraalsuppletie, de mensenrechten, in de vorm van stayerzones en strafboxen, en technologische bedreigingen: zijn de Zipps 606 sneller dan de Hed Alps, in de zijwind van de Queen K, of doe je er beter aan een setje Lightweights te steken?
Met het naderen van de wedstrijddag neemt de spanning toe. Op de vrijdag voor de wedstrijd zie ik een gezinnetje zitten. Zoon en dochter zitten met de rug naar vaderlief. Die staat zo strak als een snaar. Zijn wederhelft zit anderhalve meter verder, armen gekruist, en met natte, rooddoorlopen ogen. Gelukkig leert de ervaring dat ze elkaar morgen op de finish hartstochtelijk in de armen zullen vallen, maar daarvoor moet eerst nog wel een nachtje gezinsleed verdragen worden.
Voor Ironmanparafernalialiefhebbers is Hawaii het paradijs. Er is een compleet dorp opgebouwd waar je Ironmanproducten kunt aanschaffen. Naast uiteraard een compleet zwem- fiets-loop- en post-raceoutfit kan men tevens de keuken opleuken met Ironmanglazen en –mokken, te vullen met Ironman koffie, slapen op een Ironman bed, en de kerstboom voorzien van Ironman kerstballen. Het mooiste, want meest exclusieve, zijn de simpele dingen die alleen deelnemers toekomen: het plastic polsbandje, de genummerde plastic zakken met IM Hawaii 2007-logo, de sticker die als certificaat van goedkeuring op je fiets wordt geplakt, de genummerde badmuts. Ik ken mensen, waaronder mezelf, die stiekem genieten van deze Bewijzen Dat Je Erbij Hoort. Want, wees eerlijk: wie van ons heeft niet, na z’n eerste wedstrijd, het startnummer ontzien bij het douchen? En wat is er leuker om, weer thuis, in het zwembad aan te treden met Kona-badmuts? (Schaam je niet, ook Peter Reid deed het), of om, jaren later, weer eens in die doos te graaien waar je je oude Brazilië-startnummer tegenkomt, of je Lanzarote-zwemtas? Het zijn allemaal getuigen van ieders reis over de wereld en door de tijd naar Kona.
Zo verwachtingsvol als de aanloop naar de wedstrijd is, zo ontnuchterend verloopt de wedstrijd. Dat geldt voor elke wedstrijd, en in het bijzonder voor Ironman Hawaii, maar editie 2007 is de overtreffende trap qua hoogte- en dieptepunten. Omdat er maar één kan winnen, is de lijst van namen met teleurstellingen rijen langer dan die van de succesvollen. Normann Stadler, Natascha Badmann, Luke Bell, Faris al Sultan, Michellie Jones, Thomas Hellriegel, Cameron Brown: niet gefinisht. Gelauwerde atleten, tot op het bot afgetraind, werden, ieder op eigen wijze, geslachtofferd. Deels tot meerdere eer en glorie van de winnaars, maar vooral als illustratie van de onbarmhartigheid en nietsontziendheid van deze wedstrijd.
Tijdens het zwemmen baart de Amerikaanse Linda Gallo opzien door als tweede overall het water te verlaten. Meer dan een inleidende schermutseling is het zwemmen niet. Bij de heren vindt de eerste schifting bij het fietsen plaats. Met name Chris Lieto, Torbjorn Sindballe, en Marino Vanhoenacker geven gas op het fietsonderdeel. Sindballe, in zonnebeschermende witte outfit, wisselt als eerste, gevolgd door de andere hardfietsers. Chris McCormack ligt na het fietsen 11 minuten achter. Hij opent als een bezetene en passeert al na 16 minuten het vijf-kilometerpunt. Zijn opmars vordert gestaag, en na een fenomenale marathon van 2:42 wint hij, in zijn zesde poging, dan eindelijk zijn eerste Hawaii-titel. Zielsgelukkig en volledig uitgeput zakt hij direct na de finish op de grond. Hawaii-debutant Craig Alexander is runner-up, en Sindballe completeert het podium. De Belgen presteren uitstekent, met Vanhoenacker op plaats vijf en Van Lierde op plaats acht.
Voor Ironmanparafernalialiefhebbers is Hawaii het paradijs. Er is een compleet dorp opgebouwd waar je Ironmanproducten kunt aanschaffen. Naast uiteraard een compleet zwem- fiets-loop- en post-raceoutfit kan men tevens de keuken opleuken met Ironmanglazen en –mokken, te vullen met Ironman koffie, slapen op een Ironman bed, en de kerstboom voorzien van Ironman kerstballen. Het mooiste, want meest exclusieve, zijn de simpele dingen die alleen deelnemers toekomen: het plastic polsbandje, de genummerde plastic zakken met IM Hawaii 2007-logo, de sticker die als certificaat van goedkeuring op je fiets wordt geplakt, de genummerde badmuts. Ik ken mensen, waaronder mezelf, die stiekem genieten van deze Bewijzen Dat Je Erbij Hoort. Want, wees eerlijk: wie van ons heeft niet, na z’n eerste wedstrijd, het startnummer ontzien bij het douchen? En wat is er leuker om, weer thuis, in het zwembad aan te treden met Kona-badmuts? (Schaam je niet, ook Peter Reid deed het), of om, jaren later, weer eens in die doos te graaien waar je je oude Brazilië-startnummer tegenkomt, of je Lanzarote-zwemtas? Het zijn allemaal getuigen van ieders reis over de wereld en door de tijd naar Kona.
Zo verwachtingsvol als de aanloop naar de wedstrijd is, zo ontnuchterend verloopt de wedstrijd. Dat geldt voor elke wedstrijd, en in het bijzonder voor Ironman Hawaii, maar editie 2007 is de overtreffende trap qua hoogte- en dieptepunten. Omdat er maar één kan winnen, is de lijst van namen met teleurstellingen rijen langer dan die van de succesvollen. Normann Stadler, Natascha Badmann, Luke Bell, Faris al Sultan, Michellie Jones, Thomas Hellriegel, Cameron Brown: niet gefinisht. Gelauwerde atleten, tot op het bot afgetraind, werden, ieder op eigen wijze, geslachtofferd. Deels tot meerdere eer en glorie van de winnaars, maar vooral als illustratie van de onbarmhartigheid en nietsontziendheid van deze wedstrijd.
Tijdens het zwemmen baart de Amerikaanse Linda Gallo opzien door als tweede overall het water te verlaten. Meer dan een inleidende schermutseling is het zwemmen niet. Bij de heren vindt de eerste schifting bij het fietsen plaats. Met name Chris Lieto, Torbjorn Sindballe, en Marino Vanhoenacker geven gas op het fietsonderdeel. Sindballe, in zonnebeschermende witte outfit, wisselt als eerste, gevolgd door de andere hardfietsers. Chris McCormack ligt na het fietsen 11 minuten achter. Hij opent als een bezetene en passeert al na 16 minuten het vijf-kilometerpunt. Zijn opmars vordert gestaag, en na een fenomenale marathon van 2:42 wint hij, in zijn zesde poging, dan eindelijk zijn eerste Hawaii-titel. Zielsgelukkig en volledig uitgeput zakt hij direct na de finish op de grond. Hawaii-debutant Craig Alexander is runner-up, en Sindballe completeert het podium. De Belgen presteren uitstekent, met Vanhoenacker op plaats vijf en Van Lierde op plaats acht.
Duitsland is in rouw. 's Nachts is de wedstrijd live op de Duitse televisie uitgezonden, en er werd vooral driftig gepreludeerd op weer een Duits overwinning. Op de finish laten de Duitsers echter lang op zich wachten: voor het eerst sinds mensenheugenis zijn er dit jaar geen Duitsers in de top-tien terug te vinden.
Zo gelouterd als herenwinnaar McCormack is, zo groen is de winnares bij de dames, Chrissie Wellington. Alle voorspellingen loochenstraffend wint Wellington in haar eerste jaar als prof in pas haar tweede hele Ironman Hawaii. Samantha McGlone, de nummer twee, is weliswaar regerend wereldkampioen op de 70.3-afstand, maar zij debuteert op de hele en levert ook een prachprestatie. De ervaren Amerikaanse Kate Major finisht als derde. Ironman Hawaii heeft geselecteerd wie het haar goeddunkt, of je nu wereldkampioen bent, debutant, of wat dan ook.
De Nederlanders presteren wisselvallig. Sione Jongstra finishte heel knap als 17e (9:55) en laat zien de aansluiting bij de wereldtop weer te hebben gevonden. Age group success was er voor Hans van der Linden, die in 11:21 derde werd in de klasse 60-64. Ook Irene Kinnegem (10:45) en de als prof startende Simone Hakenberg (10:58) finishen op niveau. Simone wordt tijdens de marathon vergezeld door Richard van Diesen, 15 minuten later als age grouper gestart, en zijn vriendin begeleidend naar haar eerste Ironman-finish. De eer van beste Nederlander ging naar Bram van den Bergh, die als 111e finishte in 9:29, voor Daniël Avant (9:41), John Beerendonk (9:59; deze man kan rekenen), Jasper Reenalda (10:13), een minuut later Michael Eisenkolb, piloot Dennis van der meer (10:23), en Jac van Leeuwen (10:35).
Zo gelouterd als herenwinnaar McCormack is, zo groen is de winnares bij de dames, Chrissie Wellington. Alle voorspellingen loochenstraffend wint Wellington in haar eerste jaar als prof in pas haar tweede hele Ironman Hawaii. Samantha McGlone, de nummer twee, is weliswaar regerend wereldkampioen op de 70.3-afstand, maar zij debuteert op de hele en levert ook een prachprestatie. De ervaren Amerikaanse Kate Major finisht als derde. Ironman Hawaii heeft geselecteerd wie het haar goeddunkt, of je nu wereldkampioen bent, debutant, of wat dan ook.
De Nederlanders presteren wisselvallig. Sione Jongstra finishte heel knap als 17e (9:55) en laat zien de aansluiting bij de wereldtop weer te hebben gevonden. Age group success was er voor Hans van der Linden, die in 11:21 derde werd in de klasse 60-64. Ook Irene Kinnegem (10:45) en de als prof startende Simone Hakenberg (10:58) finishen op niveau. Simone wordt tijdens de marathon vergezeld door Richard van Diesen, 15 minuten later als age grouper gestart, en zijn vriendin begeleidend naar haar eerste Ironman-finish. De eer van beste Nederlander ging naar Bram van den Bergh, die als 111e finishte in 9:29, voor Daniël Avant (9:41), John Beerendonk (9:59; deze man kan rekenen), Jasper Reenalda (10:13), een minuut later Michael Eisenkolb, piloot Dennis van der meer (10:23), en Jac van Leeuwen (10:35).
Schrijver dezes heeft zich als laatste Nederlander aan de finish gemeld teneinde zich voor de rest van zijn leven de officieuze Ironman bragging rights toe te eigenen. In het donker, na 11:40 wedstrijd, stopte ik de klokken. Het werd voor mij zo’n dag waar de ene tegenslag zich op de andere stapelde. Ik heb me meermalen afgevraagd of het verstandig was te finishen gezien de staat van uitdroging waarin ik verkeerde en de krampperikelen die daarmee gepaard gingen, maar die hole-in-the-head trophy wilde ik te graag. En het heeft ook wel wat om in het donker op Ali’i Drive te finishen.
Ironman Hawaii 2007 is voorbij. Terwijl ik naar de medische voorzieningen strompel, echoën de woorden van Ken Glah weer door m’n hoofd. Ironman Hawaii. It’s just a race. Natuurlijk.
Ironman Hawaii 2007 is voorbij. Terwijl ik naar de medische voorzieningen strompel, echoën de woorden van Ken Glah weer door m’n hoofd. Ironman Hawaii. It’s just a race. Natuurlijk.
Post scriptum: na de wedstrijd heb ik vakantie gevierd. Eerst op Hawaii, later op Maui. Vooral dat laatste eiland was fantastisch mooi. Omdat beelden meer zeggen dan woorden, hierbij een fotoimpressie.
